Κατά τη διάρκεια του Shoá –Ολοκαύτωμα-, στην Ευρώπη η οποία ήταν κατεχώμενη από του ναζίς, εγώ βοήθησα ώστε μερικοί Ιουδαίοι να σώσουν τη ζωή τους. Το έκανα σε κατάσταση κινδύνου της ζωής μου και παραβαίνοντας τους ισχύοντας νόμους οι οποίοι ενοχοποιούσαν τους Ιουδαίους κάθε μορφής κακό και ενθάρρυναν την καταδίωξή τους, το μαστίγωμα, την φυλάκιση και τη δολοφονία τους. ΄Ηξερα ότι αν θα με ανακάλυπταν, κινδύνευα να έχω την ίδια τύχη με τους καταδιωγμένους. Αντέδρασα σχεδόν δίχως να σκεφθώ και όπως μπορούσα έναντι των βασάνων, της ταπεινώσεως, της αδικίας, και της δολοφονίας. Δεν ήταν άνθρωποι οι οποίοι είχαν κατηγορηθεί για κάτι το οποίο είχαν κάνει αλλά από το γεγονός ότι είχαν γεννηθεί. ΄Ηταν καταδιωγμένοι για λόγους τους οποίους δεν καταλάβαιναν, δίχως να μπορούν να αμυνθούν ούτε μπορούσαν να προστατεύσουν τα τέκνα τους. Μου ήταν αδύνατο να παραμείνω αδιάφορος. Παρόλο που δεν ήταν της οικογένειάς μου, παρόλο που δεν ήταν φίλοι μου, παρόλο που μερικούς ούτε καν τους γνώριζα, δεν μπορούσα να ζω τη ζωή μου δίχως ν’ απλώσω το χέρι μου. Αν και ίσως σκέπτονταν διαφορετικά, μιλούσαν διαφορετικά, πίστευαν διαφορετικά, είχαν εξωτερική φυσική εμφάνιση διαφορετική, αυτές οι διαφορές δεν μου έκρυβαν ότι ήταν άνθρωποι όπως κι εγώ. Αντιθέτως, σ’ αυτές τις διαφορές αναγνώρισα τον εαυτό μου, γιατί ήξερα ότι, κοιτάζοντάς με από την θέση τους, ο διαφορετικός ήμουν εγώ. Το ανθρώπινο είναι διαφορετικό και οι διαφορές μεταξύ των ατόμων και μεταξύ των ομάδων, είναι μέρος της ανθρωπότητάς μας. Αυτό που κάνουν σε άλλα πρόσωπα είναι σαν να μου το έκαναν εμένα. Αυτό που συμβαίνει γύρω μου είναι εν μέρει η δική μου ευθύνη. Νίκησα τον πειρασμό να παραιτηθώ της ιδέας ότι δεν μπορεί να γίνει τίποτα. Και δεν ήμουν μόνος. Αν και δεν ήταν πολλοί, άλλοι σαν εμένα το δοκίμασαν με την διαγωγή τους: πάντα μπορεί να γίνει κάτι.
Φυσικά φοβήθηκα.Φυσικά τα πράγματα δεν ήταν εύκολα. Φυσικά και πολλές στιγμές ζούσα τον τρόμο ότι μπορούσα να πάθω και νοσταλγούσα την χαμένη μου άνεση. ΄Ομως δεν ήταν στιγμές οίκτου, ούτε νοσταλγίας ούτε ευθραυστότητας. ΄Επρεπε ν’ ανταποκριθώ επειγόντως έναντι του τρόμου ο οποίος με περιέζωνε. Να βρω πιθανές κρυψώνες, καλά πλαστά έγγραφα, αρκετά τρόφιμα, χρήματα, φάρμακα, ν’ αντιμετωπίσω τις ασθένειες και προβλήματα τα οποία προέκυπταν σε κάθε βήμα, να πείσω άλλα άτομα για να βοηθήσουν, να αποκρύπτω την συμπεριφορά μου έναντι των γειτόνων, των φίλων, των γνωστών και των συγγενών οι οποίοι ήταν δυνατόν να με καταγγείλουν. Αναγκάσθηκα να πω ψέματα, να δωροδοκήσω, και να διατηρώ ταυτόχρονα την προσποίηση μιας κανονικής ζωής για να μην προκαλέσω υποψίες. ΄Ηξερα ότι μπορούσαν να με ανακαλύψουν. Μεγιστοποίησα τις προφυλάξεις και είχα την τύχη που άλλοι δεν είχαν, στο να έχω επιτυχία στη σωτηρία μερικών προσώπων και στο ότι δεν με ανακάλυψαν.
Αυτό που έκανα ήταν άκρως απαγορευμένο. Διέπραξα το έγκλημα να μην πειθαρχήσω τους νόμους με συνειδητή και σταθερή πεπείθηση. ΄Εναντι αυτού το οποίο ο Νόμος μου επέβαλε, επέλεξα αυτό το οποίο θεωρούσα νόμιμο, αυτό το οποίο πίστευα ότι ήταν Καλό. ΄Ενας νόμος ο οποίος ενθαρρύνει το Κακό μου είναι απαράδεκτος. Παρόλο που η διαφήμιση επέμενε ότι δεν επρόκειτο για άτομα, ότι ήταν εχθροί, ότι έπρεπε να εξαφανισθούν για το καλό της κοινωνίας, δεν μπορούσα να παύσω να βλέπω σε καθέναν ένα άτομο όπως εγώ, με το ίδιο δικαίωμα ζωής όπως κι εγώ. Υπάρχουν ηθικοί κανόνες οι οποίοι είναι ανώτεροι οποιουδήποτε νόμου, είναι αυτοί οι οποίοι μας οδηγούν και τους οποίους θα προσπαθήσω να μεταδώσω στα τέκνα μου έτσι ώστε αυτά με τη σειρά τους να τους μεταδώσουν στα δικά τους. Το Καλό είναι για μένα μια ιδέα ευκρινής και απλή, η οποία μπορεί να συμπεριληφθεί στο « αγάπα τον πλησίον σου ως εαυτόν». Και βλέπω σαν τον πλησίον μου κάθε άνθρωπο, που σκέφτεται όπως και να σκέφτεται, πιστεύει ότι κι αν πιστεύει, μιλάει ότι κι αν μιλάει, έχει την όψη όπως κι αν την έχει.
Αυτή είναι η κληρονομία μου. Είναι ότι μου έχουν διδάξει. Είναι επίσης ότι έχω μάθει. ΄Οτι έκανα δεν έχει καμιά αξία όυτε χρειάζεται ειδική αναγνώριση. ΄Ηταν αυτό που έπρεπε να κάνω.

.